خانه ابوالحسن صبا

ای صبا با تو چه گفتنند که خاموش شدی                     چه شرابی به تو دادن که مدهوش شدی

تو که آتشکده عشقر و محبت بودی                          چه بلا رفت که خاکستر خاموش شدی1 

استاد ابو الحسن صبا از اساتید بزرگ موسیقی اصیل ایران است. صبا عاشق بود و به گونه دیگری غیر از شیوهای که ما هستیم زندگی می کرد در این مکان و زمان قدم نمی زد. سالهاست که در دنیای موسیقی ما شخصیتی همچون او ظهور نکرده است. استاد صبا در موسیقی ایرانی مجتهدی تمام عیار بودند.2 او در سال 1281 خورشیدی در تهران متولد شد. خاندان صبا از فرزندان فتحعلی خان متخلص به صبا و ملقب به ملک الشعرا هستند وی در اصل از مردم آذر بایجان و از خاندان امرای دنبلی است. پدرش آقا محمد خان فرزند امیر فاضل بیک بن امیر شریف بیک بن امیر غیاث بیک بود در این نسب نامه تا سی ویک پشت به خالد برمکی می رسد .3  

پدرش، ابو القاسم کمال السلطنه از خاندان فضل و ادب بود و خود نیز شعر و موسیقی علاقه داشت و با ارباب ذوق و هنرمانوس بود و به همین جهت هم پسران خود عبد الحسین و ابو الحسن را برای فرا گرفتن موسیقی به استادان زمانه سپرد.4 به همین سبب، ابوالحسن خردسال مبانی ضرب را نزد ربابه خانم (ندیمه عمه اش که آواز خوشی داشت و ضرب نیکو می گرفت ) آموخت. دیری نگذشت که چگونگی نواختن سه تار را از پدرش فرا گرفت. شاید بیش از دوازده سال نداشت که به محضر درس ((حسین خان اسمعبل زاده)) راه یافت و به فرا گرفتن کمانچه پرداخت. وسپس برای آموختن ویلن نزد ((حسین خان هنگ آفرین)) رفت.5

ابو الحسن خان محضر اغلب استادان بزرگ مانند حاجی خان ضربی (ضرب)علی اکبر شاهی (سنتور)اکبر خان (نی)را آموخت  وبالاخره نزد علیقلی وزیری (تار)را درک کرد و از هر یک از این شاخه ها گلها چید و به کمک استعداد و هوش سر شار خداداد، سبکی خاص در موسیقی ایرانی به وجود آورد وآن را بی ریا به هنر جویان تعلیم داد و یاد گارهایی از خود باقی گذارد.6 در سال 1302 علی نقی وزیری، مدرسه عالی موسیقی را بنیانگذاری و افتتاح کرد.این رویداد نقطه عطفی در تاریخ موسیقی معاصر ایران بود.در مورد صبا در این جا هم پدرش مشوق او به آمدن مدرسه شد زیرا معتقد بود که در هنر نیز باید عمل با علم توام باشد.7

صبا در سال1335-1281 به عنوان موسیقی دان برجسته معاصر ایران شناخته گردید اما مقام وی در عرصه استقرار حیات موسیقی بلند تر و پر ارزش تر است.8    

صبا سر انجام در شب جمعه 29 آذر ماه 1336 در 55 سللگی به علت ناراحتی قلبی چشم از جهان فرو بست. بعد از مرگ استاد طبق وصیت ایشان خانه ایشان در 29 آبان سال 1353 به موزه تبدیل گردید. موزه استاد فقید، خانه مسکونی و اجدادی است که توسط پدرش ابو القاسم خان پزشک دربار ناصر الدین شاه خریده شد و تا هفت پشت در آن زندگی کرده اند.9خانه صبا در آبان ماه 1353 گشایش یافت، تشکیل خانه صبا به شکل موزه بیو گرافیک به خاطر بزرگداشت صبا و ارج نهادن به میراث ارزشمند او در موسیقی ایران بوده است...10

ساختمان خانه صبا بعد از مرگ او به وسیله وزارت فرهنگ و هنر از بازماندگان خریداری شد. این خانه که در ضلع غربی ظهیر الا سلام به شماره 92 واقع است.دارای پنج اتاق، زیر زمین و حیاط کوچکی است ... به طور کلی، موزه صبا به دو بخش تقسیم می شود، بخش اول شامل سازها ،لوازم شخصی وآثار استاد از جمله ردیف های موسیقی است و بخش دوم اختصاص به کارهلی دستی خانم صبا، همسر استاد صبا، دارد که شامل مجموعه تندیس های مومی و لباس های محلی و سنتی ایران قدیم است.

منابع:

1.استاد شهریار
2.دهباشی، علی، یادنامه ابو الحسن صبا،تهران ،ویدا،1376
3.از نسب نامه سپهر فانی منقول از کتابخانه دولتی و شرحی که میرزا عبد الرحیم کلانتر کاشانی در مرات القاشان نقل کرده است و به نقل شادروان ملک الشعرا بهار مقدمه گلشن صبا.
4. ایوبی، وحید، سونات رنج ،تهران ، جام، بی تا
5.یاد نامه ابو الحسن صبا
6.همان
7.خالقی، روح الله، یاد نامه ابوالحسن
8.همان
9.سونات رنج
10.خالقی، روح الله، مجله موسیقی ، دوره 3،ش8

print



rating
  نظرات

شهرداری تهران Privacy Statement
حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1398 - 1385
ورود به سایت